Seiza-kiểu ngồi truyền thống của Nhật

[Yuu_Mizuki]

Seiza: là cách ngồi chuẩn tắc lễ nghi của người Nhật. Ở tư thế ngồi này,”hai ngón chân cái của hai chân xếp lên nhau, khoảng cách giữa hai đầu gối là 10 đến 15cm đối với đàn ông, đối với phụ nữ thì trong khả năng có thể khép gần vào nhau, thẳng lưng, hai tay để trên đùi, đầu hướng thẳng, miệng khép , mắt nhìn về phía trước”

Seiza mới chỉ trở nên phổ biến ở Nhật vào đời Shogun thứ 3 thời Edo.

Sau đây là các thông tin về Seiza:

I/Kiểu ngồi trước khi có seiza

Cho đến thời chiến quốc , ở Nhật Bản cách ngồi chính thức của tầng lớp võ sĩ vẫn là ngồi xếp bằng, phụ nữ và cả các trà nhân cũng ngồi xếp bằng hoặc ngồi kiểu “đầu gối quá tai” là bình thường.

Về mặt ngôn ngữ, thời Edo, từ “seiza” vẫn chưa xuất hiện ! Đến thời Edo kiểu ngồi seiza được gọi bằng những từ như: “kasikomaru” , “tsukubau”. Đến nay , từ “seiza” được tìm thấy trong cuốn sách “Thuyết minh về nội dung lễ nghi cho nữ sinh tiểu học” xuất bản năm Minh Trị thứ 15(1882)được coi là từ “seiza” sử dụng sớm nhất trong văn tự Nhật Bản.

Kiểu ngồi Seiza được coi là bắt nguồn từ việc kết hợp tác pháp của các tư thế : ngồi thiền của Phật giáo và kiểu ngồi chầu trước Shogun.

II/Người Nhật bắt đầu chuyển sang kiểu ngồi ngồi seiza từ khi nào?

Thời điểm này được cho là vào khoảng đời Shogun 3 thời Edo. Với việc thực thi chế độ Sankinkotai, trong các buổi bái kiến Shogun tại thành Edo, các Daimyo được qui định chỗ ngồi theo từng chiếu tatami theo trật tự thứ bậc một cách cố định, tất cả được qui định hướng về phía Shogun và ngồi đúng theo một kiểu như ngày nay gọi là seiza. Cách ngồi này đã trở thành nghi lễ chính thức bắt buộc trong các buổi bái kiến Shogun.

Các Daimyo sau khi hết thời gian ở thành Edo trở về địa phương của mình đã phổ biến kiểu ngồi nghi thức này trước tiên trong tầng lớp võ sĩ, sau đó là truyền tới tầng lớp thị dân. Có thể phỏng đoán động lực thúc đẩy của việc bắt đầu phổ cập kiểu nhà ở trải chiếu tatami ở Nhật Bản thời kì này chính là do văn hoá seiza.

III/Seiza được qui định một cách chính thức trở thành nghi lễ ngồi chuẩn mực của người Nhật từ khi nào?

Bước vào thời Minh Trị, cùng với việc bãi bỏ chế độ phân biệt đẳng cấp, chính phủ mới đề ra việc cấp thiết tạo ra một hình ảnh quốc dân mới. Những việc trước đó được coi là bình thường trong phong tục của tầng lớp thị dân như :cởi trần truồng khi tắm ở bể tắm công cộng , đứng tiểu tiện tuỳ tiện ngoài đường… đến thời điểm này ở các địa phương đã hình thành các luật lệnh nghiêm cấm.

Tuy nhiên trong xã hội lúc đó, cùng với trào lưu chạy theo các phong cách, tập quán ngưòi Tây âu như bắt tay khi gặp gỡ, uống trà đen… thì một mặt lại có trào lưu kêu gọi phục hồi lễ nghi tầng lớp võ sĩ của những người theo có tư tưởng cho rằng lễ pháp xã hội đang vào thời loạn. Họ tiến hành soạn và cho xuất bản các cuốn sách viết về những qui định trong hành xử của cuộc sống thường ngày, tỉ mỉ và chi tiết từ cách cầm chiếc ô hay đến cách trao và nhận quà bánh.

Như vậy, cùng với việc thiết lập ý thức tự giác văn minh cao ở những nơi công cộng thì dần dần toàn thể quốc dân Nhật cũng lại phục hồi được lại những lễ nghi truyền thống đối với Quốc gia và Thiên hoàng .

Năm Showa thứ 16(1941) chiến tranh Thái Bình Dương đột ngột bùng nổ , Bộ giáo dục Nhật có một động thái nhằm thu phục nhân tâm quốc dân, đã ban hành “Những mục quan trọng của lễ pháp” , và trong đó đề ra việc phải có một kiểu ngồi lễ nghi chính thống, và nó được qui định tỉ mỉ như sau:

“hai ngón chân cái của hai chân xếp lên nhau, khoảng cách giữa hai đầu gối là 10 đến 15cm đối với đàn ông, đối với phụ nữ thì trong khả năng có thể khép gần vào nhau, thẳng lưng, hai tay để trên đùi, đầu hướng thẳng, miệng khép , mắt nhìn về phía trước”

IV/Ý nghĩa của kiểu ngồi seiza

Tại sao người Nhật lại tạo ra một cách ngồi gò bó và gây tê mỏi cho đôi chân như vậy?

Có một số giải thích như sau:

l.Cách ngồi này là sự xuất phát từ ý tưởng : “đối với con người, việc phải cung kính lễ nghi với người khác là hành vi tự tạo ra ức chế của bản thân”

2.Seiza là một phương pháp ngồi tuyệt vời cho giải pháp sao cho ngồi thế nào để tốn ít diện tích nhất. Biết kiềm chế là một hành vi đẹp.

V/Chuyện bên lề

Có chuyện rằng trong đại hội Phật giáo Nhật Bản , có vấn đề đưa ra là gần đây các nhà sư ngồi ghế tụng kinh tăng lên đáng kể ! Nguyên nhân là do việc seiza kéo dài, khi đứng lên các sư cao tuổi bị đau chân, rất nguy hiểm

Gần đây các bà mẹ trẻ Nhật còn nói rằng không muốn các con lại mắc phải cái dáng chân vòng kiềng hay hình chữ X của mình do hậu quả của kiểu ngồi seiza (thật thế không) mà đã tiến hành trang bị trong nhà mình những bộ bàn ăn với ghế ngồi cao kiểu tây thay cho bàn bệt với ngồi kiểu seiza, và cũng tương tự như thế trong phòng khách …..

Cứ như thế này thì đến một lúc nào đó seiza sẽ mất đi chăng?

1 vài hình ảnh của Seiza

Seiza dành cho nữ

Thường hay thấy ở trà đạo là nhiều

Kiểu nam

Các bước ngồi seiza

[sonhi]

ah...mình biết chuyện này!!!
bạn nào đi học AIKIDO cũng sẽ bị bắt quì như vầy ... Tư thế này gọi là seiza hay còn gọi là quì chính toạ, đây là 1 trong các tư thế cơ bản của người học võ đạo... Tư thế này mang ý nghĩa của sự tập trung,tôn trọng và như yuzu-san nói là thiên về tính kiềm chế.
Khoảng cách giữa 2 chân có thể tính bằng 2 nắm đấm bàn tay đặt giữa 2 đùi... Song ngồi vầy đau chân lắm...mà thường phải ngồi đến gần 2 tiếng nên khi đứng lên là chân tê không còn biết trời trăng gì nữa rồi...

quì seiza quả thật tê chân nhưng nếu kết hợp kiểu quì với 1 số bài võ của Nhật thì đúng chỉ quì seiza mới phù hợp....Động tác này này khiến những bài võ trở nên nhẹ nhàng và uyển chuyển hơn...

[John Rambo]

Ngồi cái này lâu chắc cưa chân đi quá,lần trước ngồi thử 30' mà đã hết cảm giác ở chân rồi

[dethgod]

Mình học karate cũng kiểu ngồi đó , hình như nó tập cho mu bàn chân và các bắp đùi dc săn chắc thì phải

[Zero_078]

Mình cũng học Aikido, lúc đầu ko quen, đứng dậy là chân mỏi nhừ phần cổ chân và ngón chân. Bi h thì quen rồi, cũng phải ngồi đc 1h mới thấy mỏi
mà nghe nói ngồi kiểu này nhiều xương chân ko phát triển đc , nếu ngồi từ bé thì đúng sẽ thành chân vòng kiềng thật >"< , mất đi 1 tập tục văn hóa thế này cũng tiếc nhưng trong thời đại như bây h + cái nguyên tắc đào thải cái xấu kiểu Nhật thì tư thế ngồi này bị mất cũng chẳng có j lạ.

[chelseaFC]

ngồi kiểu ăn cháo lòng của việt nam hồi xưa vẫn là tuyệt nhất vừa cool lại vừa thoải mái....
p/s: lên cho thêm tý ảnh minh họa nhìn cho dễ đọc toàn chữ khó tưởng tượng lắm

[kubi_pig]

chả hiểu vì sao từ bé tớ đã ngồi kiểu này rồi, ngồi bao lâu cũng kô thấy mỏi nhưng mà giờ ngồi kiểu khoanh chân đau chân không tả nổi đi ăn cơm bên ngoài ngồi chiếu ngại lắm, đã cao ngồi càng thêm cao, một mình một kiểu

[mms0901]

mình thích kiểu ngồi này , một phong tục đẹp đấy chứ

[sonhi]

Nguyên văn bởi N.V.K

ngồi không tê chân hay sao vậy ta

Tê chứ sao ko, nhưng nếu đã quen thì thấy nó cũng ko phải là vấn đề lớn gì

Nguyên văn bởi my_zanzy

sao cứ phải cố tạo ra những cái khó khăn như vậy??? chỉ cần mình ngồi mà cảm hấy thoải mái là được rồi......hihi

thứ nhất, đó là truyền thống, là văn hóa lâu đời của họ, mà mỗi truyền thống đều mang ý nghĩa riêng tượng trưng cho 1 điều nhất định, nó thể hiện sự tập trung và tôn trọng thầy dạy hay các bậc tiền bối lớn tuổi hơn ngồi trước, hoặc đơn giản chỉ là sự tôn trọng lẫn nhau 1 cách nghiêm túc

thứ 2, trong 1 số môn võ của Nhật, trước khi học đối kháng, ban buộc phải học ngã trước để giữ cho mình thế phòng thủ vũng vàng nhất và giảm mức sát thương có thể phải chịu. Động tác ngã khi quỳ gần sát với mặt đất hơn nên được dạy trước khi phải học ngã đứng, nên có thể coi đó là 1 bài học cơ bản với mọi võ sinh mới nhập môn

thứ 3, thế quỳ seiza là 1 tư thế ngồi rất đẹp, nó thể hiện 1 phong cách cao sang và thể hiện tầng lớp của mỗi người trong các thế hệ trước hay thậm chí là cho đến bây giờ trong các buổi học cắm hoa, trà đạo hay tập đàn nhạc cụ truyền thống của Nhật ( đặc biệt là với phái nữ vì nó gợi lên vẻ đẹp thanh thoát và tôn vẻ đẹp sau cổ của người phụ nữ trong bộ kimono truyền thống)

[Hiwamari to Sakura]

Ngồi kiểu này đỡ tốn chỗ mà trông cũng trang trọng, hơn hẳn cái kiểu đầu gối quá tai kia.
Link ảnh đi hết rồi.