Tổng quan về Linux nhánh Ubuntu - Command Line

[d3dx9_30.dll]

Mở đầu
“Linux thật là khó dùng”, “nó chẳng có gì hay”, “chơi game không tốt”, “xem phim/anime/đọc manga không tốt”,… Sigh, những câu như vậy đã nghe rất rất nhiều lần mỗi khi hỏi người nào đó xem họ có dùng Linux không. Ở đây phải dùng thuật ngữ “hệ điều hành Linux” sai thuật ngữ một chút, vì vẫn chưa có nhiều người hiểu “Linux” là gì. Thực ra Linus Torvalds chỉ phát triển kernel (nhân) của hệ điều hành, phần còn lại dành cho các nhà phát triển hoàn tất phần còn lại. Chính vì vậy chúng được gọi là “hệ điều hành sử dụng nhân Linux” chứ không phải “hệ điều hành Linux”.

Và thành thật khuyên những bạn vẫn còn trung thành với game hay “làm việc” với anime/manga không cần đọc tiếp khúc sau đây, mà hãy vẫn quay lại sử dụng Windows. Vì thực sự Linux trước khi phát triển đến nay vẫn còn rất tốt để làm việc, chứ không nhắm đến những mục đích trên, mặc dù vẫn có thể dùng Shotwell để xem và quản lí các tấm hình, cũng như đọc manga, Pitivi/Vlc dùng xem clip,anime hoặc Wine dùng để chơi game trên Windows.

Mặc dù giữ quan điểm “không dùng Linux để làm những việc trên”, nhưng không nhất thiết phải như vậy. Có thể dùng tốt những thứ trên, đó là tùy vào bạn.

Cấu hình
Hiện nay bạn có ba nhánh để dùng Linux, chủ yếu là hai nhánh chính : Red Hat và Debian. Nhánh Slackware cũng như Linux Mint mình chưa bao giờ dùng nên sẽ không nói đến. Đặc biệt sẽ nói nhiều đến nhánh Debian, nhất là Ubuntu, phiên bản 11.04 Natty Narwhal. Các bạn dùng Ubuntu 10.10 Lucid Lynx hoặc cũ hơn nên nâng cấp lên Natty Narwhal (hay tháng 10 này là Orceinic Orcelot?)

Để dùng Natty Narwhal với giao diện Ubuntu Classic, bạn chỉ cần CPU Pentium 4 1,5GHz hoặc hơn, 512MB RAM hoăc hơn, 8GB ổ cứng. Với giao diện sử dụng Compiz CCSM, bạn cần một card đồ họa rời (mình dùng Nvidia Geforce 7200 GS). So sánh giao diện của Ubuntu 11.04 dùng giao diện Compiz cộng với CCSM + maximum effects và Windows 7 bật maximum effects, mình thấy, giao diện của Ubuntu có đôi chút nhỉnh hơn về mặt hiệu ứng. Tuy nhiên cho dù Windows 7 có đẹp hơn thì chúng ta cũng sẽ không so đo hai OS này về mặt hiệu ứng mà sẽ nói sâu đến phần điều khiển bằng dòng lệnh của nó.

Và máy tính mình chỉ cài đôi hai OS Windows XP SP2 Lite (bản rút gọn 200MB) và Ubuntu 11.04, sử dụng trình quản lí GRUB 1.99 tối ưu cho Debian, cấu hình : Celeron D331 2.66 GHz (công suất thực 2.86GHz), 1GB RAM và card màn hình Nvidia Geforce 7200GS, vẫn chạy tốt Ubuntu 11.04 với Compiz.

Sắp tới đây sẽ phát hành phiên bản chính thức 11.10, dung lượng 1 DVD với file cài 700+ MB (không quá 1 GB, so với Windows 7 thì nó rất nhẹ).

Sự khác nhau giữa Xubuntu, Kubuntu và Ubuntu
Ubuntu sử dụng Unity (11.04 – Unity, 10.10 – Gnome,…) còn Xubuntu (chữ X – Xfce) sử dụng giao diện Xfce và Kubuntu (chữ K – KDE) sử dụng giao diện KDE. Bạn có thể cài chồng Xfce hay KDE lên GNOME/Unity của Ubuntu, nhưng để tiện lợi hơn bạn nên dùng hẳn các bản phân phối Xubuntu hay Kubuntu.

Cài đặt Ubuntu và sau khi cài đặt
Cài đặt Ubuntu từ bản 11.04 trở đi đã có thêm tùy chọn cài song song với OS bạn đang dùng. Chỉ cần một nút bấm là xong ngay, tuy nhiên nếu muốn bạn có thể tự tay phân vùng trong trường hợp không muốn nó tự quyết định hoặc muốn chia các phân vùng riêng lẽ (/usr – một phân vùng, ~/ - một phân vùng) – điều này sẽ nói sau.

Sau khi cài đặt, đây là những điều bạn nên làm :
*Cài driver cho Ubuntu, nhưng chỉ cần thiết với card đồ họa rời, tuy nhiên với card onboard thì nó sẽ tự nhận (khỏe, tuy nhiên không khỏe với mình )
*Cài Restricted Packages. Vì sao phải cài ? Cài để làm gì ? Sẽ nói trong hai phần tiếp theo.
*Cài bộ gõ xvnkb.

Lưu ý riêng khi cài đặt Driver NVIDIA với Ubuntu
Trước đó quan niệm của mình là cài drv phiên bản mới nhất càng tốt, tuy nhiên sau khi cài phiên bản 280.xx thì mình không vào được Compiz, bị crash, và sau một thời gian tìm hiểu thì mình nhận ra – NVIDIA khi tung driver càng mới, họ càng hỗ trợ cho dòng card mới nhất và càng bớt hỗ trợ cho dòng card cũ. Vì vậy, bản 280 đã bỏ hỗ trợ cho card 7200GS, cho nên mình đã phải cài bản 172. Tóm lại :
*Nếu card màn hình của bạn thuộc dòng Geforce 8 trở xuống, cài driver 190.xx trở xuống.
*Nếu card màn hình của bạn thuộc dòng Geforce trên 9 (260,470,…), hãy dùng các driver 270.xx trở lên.

Tập bỏ thói ‘hở chút là cài lại’
Một computer expert tớ thấy ở chỗ bán máy Lâm Nhựt Tân, họ cứ có thói quen ‘lỗi chút là cài lại OS, rồi ghost,…’. Tớ tự hỏi sao họ lại thiếu kinh nghiệm như vậy, họ không biết rằng như vậy sẽ - gọi là hiện tượng gì nhỉ ? – ‘kill harddisk’. Chưa kể đến data của người dùng sẽ bị mất sạch (nếu cất trong My Documents, ai cũng có thói quen như vậy). Cho nên biết tốt tiếng Anh cũng là một kĩ năng và kĩ năng đọc bản ghi tốt cũng là một kĩ năng trong Linux (hay trong Windows?) khi xử lí các lỗi. Trong Linux, bạn chỉ cần gõ hai dòng cat /var/log/* >~/log.txt (sẽ giải thích sau) và less ~/log.txt là có thể đọc mọi bản ghi trong máy tính, trong Windows thì phức tạp hơn một chút.

Nói tóm lại, nếu bạn có thói quen ‘hở chút là cài lại’ thì trong thế giới máy tính đã không có đĩa Hiren’s Boot.

Tại sao lại chọn Ubuntu làm ví dụ ?
Bạn dùng Fedora, Slackware hay Mint ? Và bạn không dùng Ubuntu ? Xin được giải thích như sau : Các hệ điều hành trên – đã nói ở trên – cùng dùng nhân Linux (GNU/Linux). Cho nên các câu lệnh chuẩn của chúng đều trùng nhau (trừ câu lệnh sudo của Ubuntu, và các câu lệnh riêng khác).

Và trong tutorial dài hơi này cũng sẽ nói về các câu lệnh của Linux chứ không bàn đến giao diện đồ họa (có thể nói một chút, nhưng chỉ dành cho Ubuntu). Và khuyên bạn nên sử dụng Ubuntu vì nó là một trong những bản phân phối mạnh nhất trong thế giới Linux cũng như (Debian).

Và cuối cùng bạn nên đối chiếu độ chính xác với những tutorial ‘dài hơi’ khác vì mình không lấy tí nội dung nào từ tài liệu Linux nào cả.

Trong bài sau sẽ nói đến khởi động Ubuntu, cách quản lý trong root và menu (thực đơn) recovery.

[d3dx9_30.dll]

Mở đầu – leak “kernel”
Phiên bản Ubuntu 11.10 ra mắt vào tháng 10/2011 theo nhiều nguồn tin thì nó sẽ sử dụng nhân linux 3.0, tuy nhiên một số người lại nói nó dùng nhân 2.8 chứ không phải 3.0, và sự thật vẫn chưa rõ.

Tổng quan về cài đặt Ubuntu và bootloader GRUB
Từ bản 11.04, đây là phiên bản khá ổn định, việc cài cũng dễ dàng. Sau đây chỉ nói tổng quan về cách cài đặt :

*Cho đĩa Live CD vào (cách cài Alternative CD sẽ nói sau) và khởi động lái máy tính, bấm F9 liên tục, chọn boot từ CD.
*Chờ 5’ cho Ubuntu load trước.
*Sau đó bấm Install Ubuntu, bấm Next, Next, đánh dấu vào hai ô “cài MP3 plugin” và các extra, sau đó bấm Next, chọn Install Ubuntu alongside… (cài đôi Ubuntu với OS đang dùng) và thế là xong. Trong khi cài Ubuntu hãy nhanh chóng điền các thông tin về nước đang ở (Vietnam Time), tên người dùng, bàn phím, tên máy, mật khẩu,… là xong. Cài xong, nó sẽ ra màn hình con sâu (konsole), lấy đĩa ra và bấm Enter. Sau khi khởi động lại, GRUB sẽ xuất hiện và cho phép bạn chọn OS đang dùng (XP) hay là Ubuntu với Linux kernel 2.6.38-8. Nó (Grub) sẽ viết chồng lên bootloader cũ nhưng việc hoàn toàn an toàn.

Còn cài không được nữa thì 90% là các bạn ngắt điện trong khi cài bootloader GRUB hoặc chọn “tự tay phân vùng”.

Cần nói thêm, tùy chọn cài Ubuntu song song với OS đang dùng sẽ không động đậy gì đến dữ liệu của bạn.

Một chút về Wubi
Thực ra Wubi chỉ là trình cài đặt Ubuntu vào máy tính như một phần mềm, thực chất nó không cài hoàn toàn Ubuntu vào, nó sẽ ‘copy’ toàn bộ LiveCD vào máy tính và cho phép bạn khởi động Ubuntu LivePC (Gọi vậy cho vui, LiveCD = LivePC chạy trên máy) thông qua Ntloader. Cho nên bạn cài Wubi vào máy tính đừng hiểu lầm rằng mình đang cài ubuntu thực sự, nó không dễ vậy đâu.

Và mình đã thử cài Ubuntu thực từ ‘LivePC’ cài vào máy, kết quả là thất bai.

Menu recovery
Tương tự trong Windows có Recovery Console, trong Linux Ubuntu cũng có menu recovery. Nó chỉ tải những thứ cơ bản nhất, bao gồm nhân 2.6.38-8 và giao diện dòng lệnh. Để truy cập menu này, bạn cần khởi động lại máy, trong bảng chọn OS, chọn ‘Ubuntu, with Linux 2.6.38-8 generic… (with recovery)’. Quá trình nạp nhân khá nhanh, từ 5-7 giây. Có thể điểm qua vài tùy chọn cơ bản :

[dpkg] – Repair broken packages
Lựa chọn này sẽ sửa lại, xóa các gói hư và làm trống ổ đĩa.

[fsck] – Check file system
Nếu đoán thì fsck là chữ viết tắt của ‘File system check’. Nó sẽ reboot lại máy và bắt đầu kiểm tra file system, cho các file tìm thấy vào thư mục /lost+found.

[netroot] – Drop to root shell prompt with network
[root] – Drop to root shell prompt.
Hai cái này giống như Reovery Console của Windows, ở đây bạn có thể gắn ổ đĩa, thực hiện các thao tác copy file, vá,…để sửa hệ thống bằng tay – với quyền root.

[failsafeX] – Fail safe
Chạy X (sẽ nói sau) failsafe, tất nhiên sử dụng Gnome bình thường (không compiz) và tắt hết hiệu ứng.

Restricted packages
Vì Ubuntu không (không thể?) xin phép bản quyền tác giả đưa các plugin decoder MP3, nhạc,… cho nên các thứ trên không được đưa vào Ubuntu mặc định. Vì thế sau khi cài Ubuntu bạn đừng ngạc nhiên vì sao nó nhận driver card âm thanh mà không thể chạy các file MP3. để giải quyết vấn đề đưa ra, họ đưa ra gói Restricted packages chứa những thứ gọi là ‘không thể xin bản quyền’ – những thứ đã nói trên, và người dùng nên cài đặt chúng để có được những thứ đầy đủ ‘sánh ngang’ với Windows.

Trong 11.04, lúc cài đặt sẽ có tùy chọn cài MP3 decoder.

Trong phần tiếp theo sẽ nói về việc nhận driver của Ubuntu và repository. Và bạn nên hiểu kĩ những phần này trước khi có thể học các câu lệnh.

[dungthantai]

Cho hỏi trong ubuntu có 2 bản, 64 bit và 32 bit, nó khác nhau chỗ nào

[d3dx9_30.dll]

Giống như Windows cũng có nhánh 32 và 64 bit, 64 bit khác 32 bit ở chỗ tận dụng triệt để phần cứng, như vậy sử dụng phần cứng tốt hơn.

Ví dụ, Crytek và Treyarch khuyến khích nền tảng 64-bit cho Crysis và Call of Duty : Black Ops để chơi game tốt hơn, dùng tài nguyên hệ thống cũng như vậy. Điều kiện duy nhất là mainboard phải hỗ trợ kiến trúc 64-bit (hầu hết có rồi).

[kukin9x]

Theo mình thì phải tập thói quen backup
1 tuần backup 1 lần, số lần restore của mình 1 tuần khoảng 2->3 lần(Toàn hám tự nghịch kernel của mình)

[d3dx9_30.dll]

Nguyên văn bởi kukin9x

Theo mình thì phải tập thói quen backup
1 tuần backup 1 lần, số lần restore của mình 1 tuần khoảng 2->3 lần(Toàn hám tự nghịch kernel của mình)

backup bằng G4L à

[kukin9x]

Backup bằng lệnh tar
yêu cầu có 1 cái live cd của Ubuntu
mà mình nhớ tháng 12 này 11.10 mới ra mà
Edit: Nhầm, thằng điên nào nó sửa wiki

[d3dx9_30.dll]

mà mình nhớ tháng 12 này 11.10 mới ra mà

Không biết, nhìn vào bản 11.10 phán đại tháng "10" thôi